نکات مهم ترموديناميک
نکته ۱- دستگاه ، قسمتی از جهان است که ما در ذهن خود آنرا از ساير نقاط جدا می کنيم.
نکته ۲ - محيط ، فضای اطراف يک دستگاه است که با آن تبادل کار و گرما دارد .
نکته ۳ - ترموديناميک ، بخشی از فيزيک است که در آن تبادل کار و گرما بين دستگاه و محيط بررسی می شود .
نکته ۴ - ماشين گرمايی ، دستگاهی است که با گرفتن گرما از محيط ( چشمه گرم ) ، قسمتی از آن را تبديل به کار می کند و باقيمانده آنرا به صورت گرما به چشمه سرد می دهد .
نکته ۵ - چشمه گرم ، چشمه ای است که با از دست دادن گرما ، دمای آن تغيير نمی کند .
نکته ۶ - چشمه سرد ، چشمه ای است که با گرفتن گرما ، دمای آن تغيير نمی کند .
نکته ۷ - کاری که دستگاه از محيط دريافت می کند ، مثبت و کاری که دستگاه به محيط می دهد منفی در نظر گرفته می شود .
نکته ۸ - در يک ماشين بخار طی چهار مرحله ماشين بر روی محيط کار انجام می دهد .
۱-ديگ بخار ، در اين مرحله آب در فشار ثابت با دریافت گرما از چشمه گرم به بخار تبديل می شود . پس يک فرآيند انبساط هم فشار انجام می دهد .
۲- انجام کار ، با باز شدن شير ورودی بخار از ديگ به سيلندر هدايت می شود و با حرکت دادن پيستون کار انجام می دهد .چون اين فرآيند سريع انجام می شود فرصت تبادل گرما وجود ندارد و می توان آنرا يک فرآيند بی دررو در نظر گرفت .
۳- چگالنده ، پس از انجام کار ، بخار از لوله های سرد عبور داده می شود و بخار به آب تبديل می شود . اين يک فرآيند هم فشار است که حجم در آن کاهش می يابد .
۴- پمپاژ ، برای آنکه آب بتواند وارد ديگ بخار شود لازم است فشار آن به فشار ديگ بخار رسانده شود . اين يک فر آيند هم حجم با افزايش فشار است .
نکته ۹ - چرخه ، چند فرآيند که طی آنها دستگاه به حالت اوليه باز می گردد است.
نکته ۱۰ - در هر چرخه تغيير دما وجود ندارد و چون انرژی درونی فقط تابع دما است پس تغيير انرژی درونی صفر است .
0=u∆
نکته ۱۱- کار در فرآيندهای ترموديناميکی بصورت زير محاسبه می شود.
W=-P∆V
نکته ۱۲- کار ی که دستگاه می گيرد در صورتی مثبت است که حجم کاهش يابد .
نکته ۱۳ - سطح زير نمودار P-V کار انجام شده روی دستگاه را نشان می دهد .
نکته ۱۴ - در هر چرخه سطح داخلی چرخه برابر کار انجام شده روی دستگاه و يا منفی کار انجام روی محيط را نشان می دهد ، در صورتی که جهت چرخه ساعتگرد باشد اين کار منفی است .
نکته ۱۵ - در هنگام محاسبه کار ، اگر فشار بر حسب پاسکال و حجم بر حسب متر مکعب باشد کار بر حسب ژول بدست می آيد.
نکته ۱۶ - در فرآيند هم حجم کار صفر است .
نکته ۱۷ - رابطه ميان فشار P ، حجم V و دما T معادله حالت نام دارد .
نکته ۱۸ - گاز کامل ، گازی است که معادله حالت آن به صورت زير باشد .
PV=nRT
در رابطه فوق فشار بر حسب پاسکال ،حجم بر حسب متر مکعب و دما بر حسب کلوين است . n تعداد مول را نشان ميدهد و در اينصورت :
R=8.314 j/mol.K
نکته ۱۹ - تعداد مول برابر نسبت جرم گاز به جرم مولکولی گاز است .
n=m/M
نکته ۲۰ - گازهای بی اثر و يا گازهای بسيار رقيق را می توان گاز کامل در نظر گرفت .
نکته ۲۱ - گرمای مبادله شده بين دستگاه و محيط را با Q نشان می دهيم ، اگر Q مثبت باشد دستگاه ، گرما دريافت کرده است .
نکته ۲۲ - قانون اول ترموديناميک ، تغيير انرژی درونی دستگاه ،برابر مجموع کار و گرمايی است که دريافت کرده است .
Q+W=∆U
نکته ۲۳ - در هر چرخه چون ۰=U∆ پس هميشه کار و گرما قرينه يکديگر هستند .
Q=-W
نکته ۲۴ - فرآيند بی در رو ، فرآيندی است که در آن تبادل گرما با محيط صورت نگيرد .
Q=0
نکته ۲۵ - در هر ماشين گرمايی بين گرمای دريافت شده از چشمه گرم QH و کار انجام شده W و گرمای داده شده به چشمه سرد Qc رابطه زير برقرار است .
QH =W +Qc
نکته ۲۶ - بازده يک ماشين گرمايی ، نسبت کار به گرمای گرفته شده از چشمه گرم است ، که با η (اتا) نشان داده می شود .
η=W/QH
نکته ۲۷ - يخچال ، دستگاهی است که با دريافت کار W ، گرما را از چشمه سرد Qc گرفته و به محيط QH می دهد .
QH=W+Qc
نکته ۲۸ - يخچالی کارآيی بيشتری دارد که با دريافت انرژی W کمتر ، گرمای بيشتری را از داخل آن به خارج منتقل کند . برای این منظور ضريب عملکرد را به صورت زير تعريف کرده اند .
K=Qc/W
نکته ۲۹ - قانون دوم ترموديناميک به بيان ماشين گرمايی : هيچ ماشين گرمايی وجود ندارد که همه گرمای دريافت کرده از چشمه گرم را به کار تبديل کند و يا بازده هيچ ماشين گرمايی ۱۰۰ در صد نيست .
نکته ۳۰ - قانون دوم ترموديناميک به بيان يخچالی : هيچ يخچالی وجود ندارد که بدون صرف انرژی ، گرما را از داخل خود به خارج انتقال دهد و يا هرگز امکان ندارد که بصورت خود به خودی گرما ، از چشمه سرد به چشمه گرم منتقل شود .